Tiyatro Gazetesi

HABERLER

Türk edebiyatının çınarı Vedat Türkali yaşamını yitirdi

Türkiye edebiyatının çınarlarından yazar Vedat Türkali, bir süredir tedavi gördüğü Yalova Devlet Hastanesi’nde sabah saat 06.00 sıralarında yaşamını yitirdi.

Vedat Türkali’nin doktoru Özgür Akın Oto, 1919 doğumlu ünlü yazarın çoklu organ yetmezliği nedeniyle hayatını kaybettiğini duyurdu.

 

 

 

VEDAT TÜRKALİ KİMDİR?

Asıl adı Abdülkadir Pirhasan olan ve 13 Mayıs 1919'da Samsun'da doğan Vedat Türkali, liseyi Samsun Lisesi'nde okuduktan sonra 1942 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun oldu. Aynı yıl eşi Merih Pirhasan'la evlendi.

Vedat Türkali'nin ilk soyadı Demirkan. Ama Pirhasanoğulları'ndan geldiği için 1950'li yıllarda mahkeme kararıyla Pirhasan soyadını alıyor. Senaryolarını Vedat Türkali takma adı ile yazmaya başladı.

Maltepe Askeri Lisesi ve Kuleli Askeri Lisesi'nde edebiyat öğretmenliği yaptıktan sonra 1951'de tutuklandı. 9 yıl ceza aldı. 7 yıl sonunda koşullu olarak serbest kaldı.

Cezaevinden çıktıktan sonra bir süre Cumhuriyet Gazetesi'nde musahhihlik yaptı. Gazetenin prova baskılarını orijinalleriyle karşılaştırıp, hataları bulup düzeltiyordu.

Rıfat Ilgaz ile birlikte 'Gar Yayınları' adlı yayın evini kurdu. Hüsamettin Gönenli adıyla yazılar yazdı. Yılmaz Güney ile tanıştı. Onun yüreklendirmesiyle 1960 yılında 'Dolandırıcılar Şahı' ile senaristliğe başladı. Senaryolarını Vedat Türkali ctakma adıyla yazdı. Toplumsal sorunlara değinen ve gerçekçi bakış açısı içeren birçok senaryo yazdı, bu ürünlerin bir bölümünü daha sonra kitap haline getirdi. Vedat Türkali, asıl adını 'Bir Gün Tek Başına' adlı romanıyla duyurdu. 1965 yılında başrollerinde Ayhan Işık ve Türkan Şoray'ın oynadığı 'Otobüs Yolcuları' adlı filmin senaryosunu yazdı. 1965'te Karanlıkta Uyananlar filmiyle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Senaryo Ödülü'nü kazandı.

İlk romanı Bir Gün Tek Başına 1974 yılında yayınlandı. Vedat Türkali, Bir Gün Tek Başına'da 27 Mayıs Askeri Darbesi öncesindeki Türkiye aydınlarının bunalımlı çıkmazını sergiledi.

1965'te yazdığı 'Sokakta Kan Vardı' adlı senaryosunun filminde de yönetmenliği de denedi.

12 Eylül 1980 darbesinden sonra Aydınlar Dilekçesi ve Barış Derneği'nin davalarından yargılandı.

1989 yılından 1999 yılına kadar Londra'da yaşadı. Bu süre içinde 'Güven' adlı romanını yazdı. Türkiye Komünist Partisi'nin (TKP) tarihçesi niteliğinde kaleme alınan Güven'in ilk adımları 1956 yılında Türkali cezaevindeyken atıldı.

1 Mayıs 2004'den 1 Mayıs 2005'e kadar aydınların, sanatçıların, kültür sanat kurumlarının ve insan hakları savunucularının katılımıyla 'Vedat Türkali Yılı' ilan edildi.

1974'te Milliyet Yayınları Roman Yarışması'nda birincilik ödülünü, 1976'da Orhan Kemal Roman Armağanını kazandı. 2016'da Beyaz Martı Edebiyat Onur Ödülü'ne layık görüldü.